Yaşadıklarımıza Anlam Yüklemek

anlam

Gördüklerimizi nasıl açıklarız ve neden bunu yaparız? Yaptığımız, yaşadığımız, gözlemlediğimiz her şeye anlam verme eğilimindeyiz.  Yükleme Kuramı; bireylerin kendi davranışlarını çevresindeki bireylerin davranışlarını bir takım özellikler çerçevesinde açıklaması olarak tanımlanabilir.

Neden sonuç ilişkisi çerçevesinde davranışları anlamak ve dünyayı anlamlandırmak yaşamdaki temel hedeflerimizdendir.

Anlam Yüklerken Hangi Kaynakları Kullanırız?

  • Diğer insanların davranışlarını anlamaya çalışırken içsel özellikler; kişilik özellikleri, ruhsal durumlar ve yansımaları vb. değerlendirilir.
  • Kendi davranışlarını açıklamaya çalışan bireyler dışsal özellikler; çevresel ve durumsal etkenler üzerine odaklanabilir.

Anlam yüklerken hem içsel hem de dışsal yüklemeleri kullanabiliriz. Farklı zamanlarda, durumlarda oluşan birçok olayı birleşik gözlemlerle anlamlandırırız.

Anlam Yüklemeyi Etkileyen Faktörler

Yüklediğimiz anlamlar kararlarımızı etkiler.

  • Belirginlik ve Tutarlılık

Benzer durumlarda benzer biçimde hareket ediyor muyum? Davranışımın belirli bir paterni var mı?

  • Yaygınlık

Diğer bireyler benzer bir durumda nasıl hareket ediyor?

  • Kararlılık

Davranışlarımın sebepleri zamanla değişiyor mu?

  • Kontrol Odağı

İçsel yükleme mi dışsal yükleme mi daha ağır basıyor? Dışsal faktörlerden mi etkileniyorum, kendim mi karar veriyorum?

Yükleme Hatalarının Kaynakları Nelerdir?

Yüklemeler yaparken gözden kaçırdığımız ya da yanıldığımız birçok durumla karşı karşıya kalabiliriz. Bunların kimileri önyargılardan kimileri bireysel farklılıklardan kimileri de temel inanışlarımızdan kaynaklanıyor…

  • Temel Yükleme Yanılgısı 

İçsel ve dışsal faktörler arasındaki dengesizlikten kaynaklanır. Birey davranışları anlamlandırmaya çalışırken içsel faktörleri abartıp dışsal faktörleri görmezden gelebilir ya da tam tersi olabilir. Konuya ve kişiye çok hakim olmadığımız durumlarda yaşadığımız yükleme hatasıdır.

  • Önyargı

İçinde bulunduğumuz kültürel yüklemelerle çoğu zaman otomatik olarak önyargılar ediniriz ve karşımızdaki bireyleri de bu önyargılar ile değelendiririz. Kültürel yargılarımız anlamsal yüklemelerde önümüze önyargı olarak çıkmaktadır.

  • Bireysel Farklılıklar 

Her birimizin davranış ve durumları değerlendirme penceresi farklıdır. Kişisel özelliklerimizin fazlaca baskın olduğu “ben” temelli değerlendirmeler yükleme yanılgılarını zenginleştirebilir.

Her bireyin temelde kavram farklılıklarına sahip olduğu gerçeğiyle birlikte, anlamlandırmanın da birbirinden ayrı olabileceğini hatırlamak iletişimde daha az problemle ilerlemeyi sağlayacaktır. Yaşadıklarımız kavramlarımızı, kavramlarımız anlamlandırmalarımızı şekillendirir. Böylece bireysel farklılıklarla birlikte bir bütün olmayı deneyimlemiş oluruz.

Uzman Psikolog Sena Soysal

İstanbul Ataşehir Psikolog

Bir Cevap Yazın

Günün Motivasyonuna Katılın

Yaşadığımız an'a fikir katan, günümüzü değerlendirme sebebimiz
'motivasyon mesajlarımıza' abone olmak için e-posta adresinizi bırakın,
her sabah sizinle de buluşalım.

Diğer 47 aboneye katılın